Prawo budowlane odpowiada na jedno pytanie: czy ogrodzenie trzeba zgłosić. Nie odpowiada na drugie, równie ważne: jak ten płot ma wyglądać. Tę decyzję ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oddaje radzie gminy. Gmina może przyjąć uchwałę, w której określi zasady i warunki stawiania ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe i rodzaje materiałów budowlanych, z jakich wolno je wykonać. W potocznym języku nazywa się ją uchwałą krajobrazową.
Taka uchwała nie musi istnieć. Ustawa mówi, że rada gminy „może” ją przyjąć, więc w jednej gminie nie ma jej wcale, a w sąsiedniej jest i dokładnie opisuje, jaki płot wolno postawić od ulicy. To jedna z niewielu rzeczy przy ogrodzeniu, które naprawdę różnią się gmina po gminie, i dlatego warto ją sprawdzić, zanim zamówisz przęsła.
Co uchwała może określić
Zakres jest szeroki. Ustawa wymienia w jednym zdaniu cztery rzeczy, które gmina może uregulować przy ogrodzeniach:
- zasady i warunki sytuowania, czyli gdzie i w jaki sposób płot może stanąć,
- gabaryty, w praktyce przede wszystkim wysokość,
- standardy jakościowe, na przykład wymóg ażuru albo jednolitej kolorystyki,
- rodzaje materiałów budowlanych, z których ogrodzenie może być wykonane.
Ostatni punkt najmocniej dotyka wyboru, przed którym stoi każdy inwestor. Uchwała może dopuścić tylko niektóre materiały, więc wybór między panelem, aluminium a gabionem bywa zawężony, zanim w ogóle porównasz ceny.
Rada gminy może też pójść dalej i w tej samej uchwale ustalić zakaz sytuowania ogrodzeń. Uchwała obejmuje całą gminę, ale może przewidywać różne reguły dla różnych obszarów, pod warunkiem że ich granice wskazuje jednoznacznie, z częścią graficzną. Zakaz albo surowe wymagania mogą więc dotyczyć na przykład tylko centrum miejscowości, a na obrzeżach płot stawia się bez dodatkowych ograniczeń.
Uchwała wiąże także płot bez zgłoszenia
Ustawa nazywa tę uchwałę aktem prawa miejscowego. Oznacza to, że obowiązuje każdego na terenie gminy, a nie tylko tych, którzy składają jakieś wnioski. Prawo budowlane zwalnia ogrodzenie do 2,20 m ze zgłoszenia, czyli z procedury. Nie zwalnia z reguł, które gmina ustanowiła dla wyglądu i materiału. O samym progu wysokości i o tym, co dzieje się powyżej, piszemy w tekście czy ogrodzenie wymaga zgłoszenia.
Uchwała krajobrazowa czy plan miejscowy
To dwa różne dokumenty i warto przeczytać oba. Lista rzeczy, które obecnie określa plan miejscowy, nie wymienia ogrodzeń wprost. Plan ustala między innymi zasady kształtowania zabudowy i krajobrazu, a w zależności od potrzeb także usytuowanie obiektów budowlanych względem dróg i kolorystykę. Szczegółowe reguły dla płotów, z materiałem i gabarytem włącznie, ustawa przypisuje uchwale z art. 37a. Jeżeli działka leży w granicach planu, sprawdź w nim ustalenia dla swojego terenu, a obok poszukaj uchwały krajobrazowej dla całej gminy.
Co z płotem, który już stoi
Uchwała nie działa wstecz z dnia na dzień. Ustawa każe, żeby sama określiła warunki i termin dostosowania ogrodzeń istniejących w dniu jej wejścia w życie, i ten termin nie może być krótszy niż 12 miesięcy od tego dnia. Rada gminy może też wskazać obszary i rodzaje ogrodzeń, które z obowiązku dostosowania zwalnia.
Praktycznie: jeżeli w Twojej gminie uchwała dopiero powstaje, a Ty i tak planujesz nowe ogrodzenie, opłaca się postawić je od razu zgodnie z projektem. Płot, który za rok trzeba by przerabiać, to drugi rachunek za tę samą robotę.
W rozdziale o uchwale krajobrazowej kara pieniężna jest przewidziana wyłącznie dla tablic i urządzeń reklamowych. Dla ogrodzeń ustawa w tym miejscu sankcji nie opisuje. Jak gmina postępuje z płotem niezgodnym z uchwałą, ustal w urzędzie, zanim przyjmiesz, że nic się nie stanie.
Gdzie znaleźć uchwałę
Akty prawa miejscowego stanowione przez organ gminy ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Szukaj tam po nazwie gminy i po sformułowaniu z ustawy, „zasady i warunki sytuowania”. Najszybciej jest jednak zapytać w urzędzie gminy, czy uchwała istnieje, czy trwają prace nad nią i jakie reguły przewiduje dla Twojej ulicy.
Prace nad nową uchwałą nie są tajne. Zanim trafi pod głosowanie, wójt, burmistrz albo prezydent miasta ogłasza przystąpienie do jej sporządzania, przeprowadza konsultacje społeczne i udostępnia projekt w Rejestrze Urbanistycznym. Jeżeli masz zdanie o tym, jakie płoty powinny stać na Twoim osiedlu, konsultacje są miejscem, żeby je wyrazić.
Nie podajemy tu przykładów konkretnych gmin, bo uchwały się zmieniają, a każdy przykład wymagałby przeczytania aktualnego tekstu. Sens ma tylko lektura dla konkretnego adresu działki.
Kolejność przed zamówieniem
- Zapytaj w urzędzie gminy, czy obowiązuje uchwała krajobrazowa, i poproś o ustalenia dla obszaru, w którym leży działka.
- Sprawdź plan miejscowy dla swojego terenu, jeżeli działka nim jest objęta.
- Ustal wysokość całości, z podmurówką, i porównaj z progiem zgłoszenia.
- Wybierz materiał i wypełnienie z tego, co dopuszcza uchwała, a nie odwrotnie.
- Dopiero wtedy zamów przęsła, bo te robione na wymiar nie wracają do dostawcy.
Podaj nam adres działki razem z prośbą o wycenę, a pomożemy ustalić, które warianty ogrodzenia w ogóle wchodzą w grę. Napisz lub zadzwoń.